Eventyrforteljinga om den kulturelle appropriasjonen og Senja-drakta

Det skulle vere karneval i bygda, og vi skulle dit. Yngste dotter stilte som hockeypuck, og eldstedotter som globus (ein slik med flasker og glas inni). Sonen, på 22, var Byggmeister Bob. Mannen min ville vere Tornerose, for som han sa: Skulle det bli kjedelig, så kunne han berre sove litt. Sjølv kledde eg meg ut som Trollet i Senja.

senja_2_(2)
Broderi på senjadrakta.

På bygdehuset var det allereie eventyrleg stemning då vi kom. Alvar og hobbitar, hekser og trollmenn menga seg med varulvar og vampyrar, Harry Potterar og ein og anna draug eller alminneleg haugbonde. Ein hadde forkledd seg som trillebår, han hadde vanskar med balansen alt.

Der eg gikk og mulla litt nasalt på songen om Trollet i Senja, lausnasen var i vegen, vart eg var ei kvinne som ikkje var utkledd. Ho stilte i Senja-festdrakten, med påtrykt myrull, molteblomar og -bær i staden for sirlege broderi.

– Så flott du har pynta deg, sa eg til kvinna, – Det varmar mitt trollhjerte frå Senja.
Eg sa ikkje noko om dei påtrykte broderietterlikningane, ho hadde vel dårleg råd kan hende.
– Så artig at du bryt med konvensjonane, og faktisk pyntar deg i staden for å kle deg ut, føyde eg til.

Eg fekk eit rart blikk. Eit blikk som sa: Kor ironisk-sarkastisk er du eigentleg no? Så sa ho dei overraskande orda:
– Eg har på meg eit karnevalskostyme. Eg har kledd meg ut som senjaværing. Du ser vel det?

Les videre

Advertisements

«Hevonen on hest» fikk premie

Novella ”Hevonen on hest” fikk 1. premie i klassen 25+ i den kvenske avisa Ruijan Kaiku sin novellekonkurranse 2014. Teksten er trykt i papiravisa til Ruijan Kaiku, 23. mars 2015, sammen med et intervju med skribenten Hilde Kat. Eriksen.  ”Hevonen on hest” er også publisert i denne bloggposten. Klassen for skribenter yngre enn 25 år blei vunnet av Aili M. Eriksen fra Porsanger.

Kven
Foto: Heidi Nilima Monsen, Ruijan Kaiku.

Hevonen on hest

Fisken sto stille i strømmen, slo sakte med sporden. Småsteinene Norma lot falle ned fra rekkverket laga små hull i vannhinna før de forsvant.

Ei kvinne drog inn nylonsnøret, snella knatra. Hun gikk langsomt inn til bredden, vannet så ut til å klemme seg fast omkring beina hennes, holde henne tilbake. Oppe av vatnet bretta hun vaderne ned, og tok fram tobakkspungen. Hun rulla en røyk, så kleiv hun oppover mellom steinene og opp på brua. Norma venta. Så kom overhøvlinga. Les videre

siste signal

nattimene et taust teppe om flykroppen
vannet som åpner seg og lukker seg
den siste skjelvinga i skroget

 

image

 

 

 


Tromsø, 8. april 2014
©Hilde Kat. Eriksen

Strandrug

Det er denne vinden som dreg over holmane og hitover, bølgjene slår kvite mot knausane på utsida av ytterholmen. Ørna sit på tuva si, roleg ser ho innover mot land. Ein gåseboge spring i krøkebærlyngen, lyngen ligg som eit lag av grovvevd ull over dei gråkvite berga. Strandrugen veks i jord av rotna tang, han svaiar lys og strak. Eg fryktar ikkje å døy. Men eg fryktar at om eg blir borte, vil det gi andre eit tap, eit sinne og ei sorg dei helst kan vere utan. Vinden slit i jakka mi, som om han vil ha meg med ein plass, og langsetter stranda kjem eit kaldt drag som gir meg naglebit. Utfor land jamrar ein klynge med måsar. Katten løfter halen og kvesser øyra. Ein steinvendar skvett over sanda framfor meg.

Her; er kroppen min. Huset eg bur i. Stranda nedanfor huset. Holmane. Nabogardane. Vegen utover og innover. Der; er dei andre plassane. Der eg har vore, og der eg ikkje har vore. Menneska eg ikkje veit namnet på. Folk som ikkje helsar når dei dreg forbi. Eg har vore her frå alltid, frå eg vart til. Likevel fins ting her eg ikkje veit noko om. Alt som var her før eg kom. Om det fortel mor mi, og mormora mi.

Eg går på ein veg av grus. Verda er heil og vegen har ein sving. Det er langt å gå for små føter. Først går vegen langs granene, så kjem svingen, så går han forbi to andre hus, langsmed ei myr, over ein bakke og ei bru, ein tur nedmed havet og så er vegen framme. Her er eit kjøkken der musa bur under den varme vedkomfyren. Eg et fint brød med kokt tyttebær på. Ute ved stabben står morfar og høgg. Eg ser han frå vindauget. Veden stablar han langsmed ein vegg. Mormor smør på ei brødskive til. Ho lærer meg å huske frå lenge før eg vart født. Historiene har ingen start eller slutt. Dei hende det året då tippoldefar forliste, eller då låven brann, eller då yngste onkel vart fødd. Alle stadene då var dei same som no. Det er vi som lever her som har gitt dei namn.

Han pressar kniven mot magen min og lagar eit langt kutt. Han grip inn i kroppen min, og hentar det han vil ha. Han skriv i journalen. ”Heretter påbegynnes sammensyingen av bukveggen i påvente av svar fra frysemikroskopien”. Eg vaknar ein augneblenk, ser blanke stativ, hengande slangar, maskineri med brytarar og lysande knottar. Armen min sitt fast i noko, ryggen er våt av sveitte. I ein draum kjempar eg meg fram i mørket mellom tarmar og andre innvolar, nokon er ute etter meg. Eg vaknar på nytt, mor mi sitt ved senga mi. Eg vaknar på nytt igjen. Eg er åleine.

Ein telefon til meg. Det er mor mi som snakkar.

– Det er mot slutten no. Ho ville nok vente til ho høyrde nytt om deg.

Eg er ikkje der, men eg ser det. Ho pustar enno, i senga si. Feberen gjør kinna hennes raude. Ho vaknar, og snakkar til dei som står ved senga ho ligg i. Mor mi står der.

– No må dokker vere gode med kvarandre, seier mormor.

– Eg kjende ho nesten ikkje, seier eit av oldebarna. Eg held den vesle handa hennes, ser ned på kista til den gamle. Saumen frå skambeinet til over navlen verker. Det er enno eit par veker til dei små stemorsblomstane breier seg oppover Hågen. Mormor sette dei alltid i ein liten vase på bordet i kjøkkenet.

Tidleghausten jagar over dei ytste knausane, kvitkanta bårer slår innover og fell ned igjen.

Det er fjære sjø og eg kan gå tørrskodd utover på holmane. Katten smyg seg etter meg mellom vippande gulkvite strå og ut til saltvatnet som freser og spyttar innover tang og stein.

Tekst og foto ©Hilde Kat. Eriksen
Publisert i Stemmer 2-2012 og på Tidsskriftforeningen sine websider.
Novella vant 1. premie i tekstkonkurransen til tidsskriftet Stemmer i 2012.

I morgen må broren din hente brød

 

De bomber bakeriene, hæren bomber bakeriene

i brødkøen legger du loddet ditt i tombolatrommelen

blir du trukket ut, kommer drønnet og de splintrende splintene

murpussen som blander seg med røyken utover i gatelabyrintene

bygningsdeler som bytter plass med kroppsdeler

blodet som trekker inn i brødleiven du nettopp bar inntil kroppen

og i morgen må broren din hente brød

 

Tromsø 3. september 2012.
©Hilde Kat. Eriksen